آماده سازی کابل برای کابل کشی یکی از حیاتیترین مراحل در اجرای هر پروژهٔ برقی، مخابراتی یا شبکهای است؛ مرحلهای که اگر بهدرستی انجام نشود، میتواند کیفیت نهایی سیستم را بهشدت کاهش دهد و حتی منجر به خرابیهای پرهزینه در آینده شود. در بسیاری از پروژهها، توجه بیش از حد به انتخاب نوع کابل و تجهیزات انجام میشود، اما مرحله آمادهسازی، یعنی بررسی، اندازهگیری، بازبینی ظاهری، تست سلامت، و آمادهکردن کابل برای عبور در مسیرهای مختلف – مسئلهای است که اغلب نادیده گرفته میشود. این در حالی است که رعایت اصول استاندارد در آماده سازی کابل برای کابل کشی، نهتنها سرعت اجرای کار را افزایش میدهد، بلکه ایمنی، طول عمر کابل و پایداری عملکرد سیستم را تضمین میکند.
در فرآیند آماده سازی، عواملی مانند نوع کابل، شرایط محیطی، مسیر عبور، شعاع خمش، روش حمل و رول باز کردن کابل، ابزارهای مورد نیاز و حتی نحوهٔ برش و سر بندی آن نقش کلیدی دارند. شناخت دقیق این موارد و پیروی از استانداردهایی مانند IEC و VDE به مجریان کمک میکند تا با کمترین آسیب، بهترین نتیجه را به دست آورند. در این مقاله، به صورت گامبهگام تمام نکات مهم و حرفهای مرتبط با آماده سازی کابل برای کابل کشی را بررسی میکنیم تا شما بتوانید قبل از شروع هر پروژه، کابلها را با بالاترین استاندارد ممکن آماده کنید و از بروز مشکلاتی مانند پارگی روکش، شکستگی مغزی کابل، افت سیگنال، تهویه نامناسب و خطرات ایمنی جلوگیری کنید.
برای خرید سیم و کابل میتوانید با کارشناسان شرکت دانش بنیان سیمند کابل تماس حاصل فرمایید.
1. اصول صحیح باز کردن کابل از روی قرقره
برای انجام کابلکشی، میبایست قرقرهٔ کابل بهگونهای قرار گیرد که آزادانه بچرخد و کابل از بخش بالای قرقره باز شود. جهت صحیح باز شدن کابل معمولاً توسط پیکان روی فلنج قرقره مشخص میشود.
قرقره را میتوان با جرثقیل یا محور بلند روی چرخ نگه داشت تا گوهها یا الوارهای نگهدارنده مانع چرخش آن نشوند.
هنگام باز کردن کابلهای دارای طول زیاد، احتمال جابجایی ناگهانی سر کابل وجود دارد. بنابراین لازم است حرکت قرقره در فواصل زمانی متوقف و سر کابل دوباره در وضعیت مطمئن مهار شود. در غیر این صورت، در لایههای زیرین کابل گره، چرخیدگی و چروکیدگی ایجاد خواهد شد.
برای کاهش خطر آسیب، بهتر است هنگام باز کردن کابلها یک سیستم ترمز سبک برای جلوگیری از چرخش آزاد و ناگهانی قرقره ایجاد شود. همچنین لازم است کابلها بهطور مداوم از نظر ساییدگی، گره، خراش و آسیب به لایههای محافظتی بازرسی شوند.
یادآوری استاندارد:
مطابق استانداردهای IEC 60228 و IEC 60332، آسیب به لایههای حفاظتی میتواند موجب کاهش مقاومت مکانیکی و الکتریکی کابل شود.
2. نکات ایمنی و جلوگیری از آسیب مکانیکی در آماده سازی کابل برای کابل کشی
کابلها نباید روی لبههای تیز کشیده شوند. در صورت لزوم میتوان از الوار چوبی یا غلطکهای مخصوص کابلکشی برای جلوگیری از آسیب استفاده کرد.
برای کابلهای بدون زره و دارای قطر کوچک، باز کردن با دست توصیه میشود تا نیروی کششی بیش از حد به کابل وارد نشود.
3. استفاده از قرقرههای مناسب و رعایت شعاع خمش
اگر کابل نیاز به دوبارهپیچی داشته باشد، باید از قرقرهای با سایز مناسب قطر، وزن و طول کابل استفاده شود. قطر استوانهٔ قرقره نباید کمتر از حداقل شعاع خمش کابل باشد.
| نوع کابل | کابل های کاغذ روغنی | ||
| با غلاف سربی یا غلاف آلومینیومی موجدار | با غلاف آلومینیومی صاف تا قطر 50 میلی متر | کابل های خشک | |
| کابل های چند رشته ای تا 1 – 0.6 کیلو ولت | 15 d | 25 d | 12 d |
| بیش از 1 – 0.6 کیلو ولت | 15 d | 25 d | 15 d |
| همه کابل های تک رشته | 25 d | 30 d | 15 d |
اشاره استانداردی:
طبق IEC 60364 و VDE 0298، شعاع خمش کابلها بسته به نوع هادی و ساختار، معمولاً بین ۱۰ تا ۱۵ برابر قطر خارجی کابل تعیین میشود.
کلافهای کابل با قطر کم را میتوان با دست باز کرد. برای کلافهای بزرگتر، استفاده از صفحه گردان افقی (Cable Reel Stand) توصیه میشود.
4. اصول آمادهسازی کابل در شرایط سردسیر
در فصل سرما یا زمانی که دمای محیط به صفر درجه نزدیک میشود، لازم است قرقرهها چند روز قبل از کابلکشی در محیط گرم و کنترلشده قرار گیرند.
برای گرم شدن یکنواخت، باید قرقره را هر چند ساعت یکبار چرخاند.
در هنگام انتقال، باید کابل با پوششهای برزنتی یا پلاستیکی محافظت شود تا گرمای ذخیره شده از دست نرود. عمل خواباندن در آمادهسازی کابل نیز باید در کوتاهترین زمان ممکن انجام گیرد تا کابل مجدد سرد نشود زیرا دمای پایین موجب خشکی عایق و احتمال ترکخوردگی یا شکستگی میشود.
5. اصول صحیح آببندی و محافظت از سر کابل
آببندی کابل الزاماً نیازمند محیط بسته نیست، اما باید سر بریده شده کابل با سرپوش مناسب مهار شود تا از نفوذ آب، رطوبت یا بخار جلوگیری شود. نفوذ آب میتواند باعث افت عایقی، اکسیداسیون و تخریب الکتریکی در طولانیمدت شود.
6. اصول خواباندن کابل در زمین
-
انتخاب مسیر مناسب
مناسبترین مسیر برای کابلکشی در مناطق مسکونی معمولاً پیادهروها یا فضاهایی با احتمال کندن کم است.
-
عمق مناسب دفن کابل
عمق شیار کابلکشی به تعداد و قطر کابلها بستگی دارد، اما حداقلها به صورت زیر است:
- پیادهرو: حداقل 60 سانتیمتر
- جاده: حداقل 80 سانتیمتر
در صورت اجبار به نصب در عمق کم، استفاده از صفحات بتنی محافظ الزامی است.
طبق IEC 60364-5-52، انتخاب عمق دفن باید به گونهای باشد که کابل در برابر فشار مکانیکی و عملیات عمرانی محافظت شود.
-
لایهگذاری و پوشش محافظ
در آمادهسازی کابل، پس از قرار دادن آن، باید یک لایه خاک نرم یا شن سرند شده به ضخامت 10 سانتیمتر روی کابل ریخته شود. سپس از آجر، صفحات پلاستیکی یا محافظهای مکانیکی استفاده میشود.
در مسیرهایی که انواع کابلها با سطح ولتاژ متفاوت کنار هم نصب میشوند:
- ولتاژ بالا → لایههای پایینتر
- ولتاژ پایین → لایههای بالا
بین لایهها باید از صفحات محافظ یا خاک نرم استفاده کرد.
برای شناسایی مسیر، استفاده از نوارهای هشدار دهنده ضروری است.
7. کنترل نیروی کششی و محاسبات مرتبط
-
اهمیت کنترل نیرو
هنگام کابلکشی باید مراقب بود نیروی کششی بیش از حد به کابل وارد نشود، زیرا میتواند باعث آسیب به هادی، عایق یا روکش شود.
-
محاسبه حداکثر طول قابل کابلکشی
حداکثر طول کابل قابل اجرا در کانال از رابطه زیر به دست میآید:
| نیروی کششی (نیوتن) | ساختار کابل | روش کشیدن کابل در کابل کشی |
| F=A × 50
F=A × 30 |
همه انواع کابل | گیره های کابل کشی روی هادی های کابل |
| F=F1+F2
F=9 × D2 F=A × 50 F= A × 30 |
همه کابل های مسلح با سیم فولادی
کابل های پلاستیکی بدون روکش فلز مثلاً کابل های NYY و NYCY |
با جوراب کشی کابل |
- A کل سطح مقطع هادی ها به میلی متر مربع (بدون اسکرین با هادی هم مرکز)
- D قطر خروجی کابل به میلی متر
حداکثر طول کابل که می توان در کانال های کابل کشی کشیده شود از رابطه زیر به دست می آید:
(Lmam= Fm/nw (km
-
محاسبه نیروی کششی هنگام استفاده از جوراب کابل
(FM= 1.57(d.S)S(kgr F
- D قطر خارجی کابل به میلی متر
- S ضخامت روکش خارجی کابل به میلی متر
- Fmax حداکثر نیروی کششی مجاز به کیلوگرم نیرو
-
محاسبه نیروی کششی در کابل های مسلح با سیم فولادی گرد
kgr f)Fm= 10.6bnd2)
که در آن:
- d قطر سیم زره به میلی متر
- n تعداد سیم های زره( هرگاه n نامعلوم باشد مقدارش را برابر 1، مقدار n در کانال های بتونی برابر 0.9، مقدار n در لوله های پلی اتیلن سخت یا PVC برابر 0.3 تا 0.5 )
-
استاندارد مرتبط
مطابق VDE 0298-300 و IEC 60287، نیروی کششی مجاز برای کابلهای بدون زره و کابلهای مسلح متفاوت است و باید طبق ساختار کابل تعیین شود.
جمع بندی:
آماده سازی کابل برای کابل کشی، و قبل از اجرای پروژه پایهی دوام، ایمنی و کارایی کل سیستم است. رعایت نکات استاندارد در قرقرهگذاری، باز کردن، خواباندن و آببندی کابلها باعث میشود عمر مفید کابل افزایش یافته و هزینههای تعمیرات و توقف پروژهها به حداقل برسد. استانداردهای IEC و VDE چارچوبی روشن برای جلوگیری از آسیبهای مکانیکی و الکتریکی ارائه میدهند، اما اجرای دقیق این دستورالعملها نیازمند تجربهی فنی و تجهیزات مناسب است.
اگر بهدنبال تهیه سیم و کابلی استاندارد، ایمن و متناسب با نیاز پروژههای خود هستید، سیمند کابل با تکیه بر دانش فنی، استفاده از مواد اولیه باکیفیت و رعایت استانداردهای روز، همراهی مطمئن برای شما خواهد بود. برای دریافت مشاوره رایگان تخصصی و انتخاب بهترین محصول، همین امروز با ما تماس بگیرید و با اطمینان خرید کنید.
