تا به حال به این نکته فکر کرده‌اید که انتخاب مقطع کابل نادرست چه تأثیر بدی می‌تواند روی تجهیزات برقی شما بگذارد؟ وقتی به این پارامتر به درستی توجه نشود، ظرفیت عبور جریان تغییر کرده و این مسئله موجب کاهش افت ولتاژ و آسیب به دستگاه می‌شود. ما در این مطلب سعی داریم به مهم‌ترین پارامترهایی که در انتخاب مقطع کابل موثر هستند، اشاره کنیم. پس اگر این مسئله دغدغه شما نیز هست، تا انتهای مطلب همراه‌مان باشید.

مهم‌ترین پارامترهای موثر در انتخاب مقطع کابل

1. ظرفیت یا جریان مجاز کابل

منظور از ظرفیت یا جریان مجاز کابل، یعنی بیشترین میزان جریانی که یک کابل می‌تواند بدون داغ‌شدن یا آسیب از خودش عبور بدهد. اگر این جریان درست محاسبه نشود، کابل سریع فرسوده شده و یا در خطر آتش‌سوزی قرار می‌گیرد. هرچه سطح مقطع بزرگ‌تر باشد، کابل جریان بیشتری را می‌تواند از خودش عبور دهد.

2. میزان افت ولتاژ

میزان افت ولتاژ هم از جمله پارامترهای موثر در انتخاب مقطع کابل است که نشان می‌دهد، چه‌مقدار از انرژی برق در هنگام عبور از کابل تلف می‌شود؟ هرچه سطح مقطع کمتر باشد، مقاومت آن بیشتر بوده و در نتیجه میزان افت ولتاژ هم افزایش می‌یابد. هرچه سطح مقطع کابل بیشتر باشد، این میزان افت ولتاژ کمتر خواهد بود.

3. حفاظت مدار

حفاظت مدار یعنی این‌که سیم و کابل طوری انتخاب شوند که داغ نکنند، نسوزند و باعث اتصال کوتاه یا برق‌گرفتگی نشوند. این موضوع مستقیماً به نوع هادی، جنس عایق و مقطع کابل بستگی دارد. بنابراین اگر کابل بیش از حد نازک باشد یا از هادی مناسبی در این رابطه استفاده نشده‌باشد، جریان عبوری موجب افزایش حرارت و خرابی عایق می‌شود.

 

4. بار اتصال کوتاه مجاز

بار اتصال کوتاه یا همان مدار اتصال کوتاه هم از جمله پارامترهای موثر در انتخاب مقطع کابل است. هرچه سطح مقطع کابل بیشتر باشد، کابل توان تحملش در برابر جریان‌های لحظه‌ای بیشتر خواهد بود و آسیب کمتری هم می‌بیند.

علاوه‌براین، ابعاد فیزیکی کابل و نوع هادی و ساختار مکانیکی آن هم نقش مهمی در مقاومت کابل در برابر نیروهای ناشی از اتصال کوتاه دارند. در میان پارامترهای موثر در انتخاب مقطع کابل، توجه به جریان اتصال کوتاه، شرایط نصب و الزامات ایمنی اهمیت ویژه‌ای دارد. انتخاب صحیح مقطع و مشخصات مکانیکی کابل، نقش مهمی در افزایش ایمنی شبکه برق و جلوگیری از خرابی‌های پرهزینه دارد.

5. شرایط مکانیکی

شرایط مکانیکی کابل هم یگی از پارامترهای موثر در انتخاب مقطع کابل است که در تأسیسات آب و فاضلاب باید به آن توجه کرد. هرچه این تجهیزات در محیط‌های مرطوب و پرتنش بیشتری قرار بگیرند، سایش کابل‌ها بیشتر خواهد بود.

کابل‌ها در شرایط مکانیکی مختلف باید بتوانند در برابر کشیدگی، خم‌شدن‌های مکرر و فشارهای خارجی مقاومت کرده و دچار پارگی یا خرابی نشوند. متریالی که در کابل‌ها و روکش‌های آن‌ها استفاده می‌شود، نقش تعیین‌کننده در میزان مقاومت‌شان دارد.

6. شرایط محیطی

بی‌شک شرایط محیطی هم از عوامل تأثیرگذار در انتخاب سیم و کابل برای تأسیسات آب و فاضلاب است. انتخاب سطح مقطع کابل باید به گونه‌ای باشد که کابل در برابر گرما، رطوبت و تنش‌های مکانیکی که در تأسیسات آب و فاضلاب وجود دارد، دوام بیاورد و عملکردی پایدارتری داشته‌باشد.

7. شرایط نصب

شرایط نصب هم در انتخاب اندازه و نوع کابل تأثیر می‌گذارد. کابل‌هایی که داخل زمین یا کانال‌های بسته قرار می‌گیرند، عمدتا گرما را سخت‌تر از خود دفع می‌کنند. به همین دلیل باید سطح مقطع‌شان بزرگ‌تر باشد تا از داغ شدن بیش از حدشان جلوگیری شود.

از سوی دیگر کابل‌هایی هم که در فضای باز نصب می‌شوند، بیشتر در معرض تغییرات دما، رطوبت و نور خورشید قرار می‌گیرند و سریع‌تر داغ می‌شوند و برای حفظ آن‌ها باید سطح مقطع‌شان را بزرگ‌تر و پهن‌تر کرد.

8. اثر هارمونیک‌ها

جریان‌های غیرعادی که به آن‌ها هارمونیک‌ها می‌گویند هم، از جمله پارامترهای موثری هستند که در انتخاب سطح مقطع کابل موثرند. هرچه سطح مقطع کابل کمتر باشد، توان تحمل جریان‌های غیرعادی یا هارمونیک برایش سخت‌تر شده و به سرعت داغ می‌شود. در مقابل، هرچه سطح مقطع آن بیشتر و بزرگ‌تر باشد، کابل هارمونیک‌ها را با تلفات کمتر رد می‌کند.

9. مقاومت مخصوص حرارتی خاک

مقاومت مخصوص حرارتی خاک نشان می‌دهد که زمین اطراف کابل تا چه حد می‌تواند گرمای تولیدشده را دفع کند و این موضوع نقش مهمی در ایمنی و عملکرد کابل دارد. برای مثال: خاک‌های مرطوب، گرما را در مقایسه با خاک‌های رسی بهتر از خود عبور می‌دهند، در نتیجه دمای کابل افزایش نمی‌یابد.

نکته: خاک‌های رسی‌ مقاومت حرارتی بیشتری دارند و در نتیجه کابل زودتر داغ می‌شود. در شرایط این‌چنینی هرچه سطح مقطع کابل بیشتر باشد، حرارت کمتری تولید می‌کند.

 

 

10. عمق دفن کابل

عمق دفن کابل هم روی ایمنی و عملکرد صحیح شبکه برق تأثیر می‌گذارد. معمولا کابل را در عمق 70 سانتی‌متری می‌خوابانند. دفن کابل در عمق کمتر، تأثیر زیادی بر توان عبور جریان ندارد؛ اما می‌تواند ریسک آسیب‌های فیزیکی را بالا ببرد. بهترین حالت استاندارد برای دفن کابل این است که در عمق کمتر از 75 سانتی‌متر دفن نشود، مگر در حالت استثنا که اتصالاتی وجود دارد و برای محافظت بیشتر عمق کمی افزایش می‌یابد.

11. سرپوش کابل

سرپوش کابل با هدف محافظت فیزیکی و هدایت مناسب مسیر کابل استفاده می‌شود، در عین حال می‌تواند تبادل حرارت آن را با محیط اطرافش متعادل کند. وقتی کابل داخل سرپوش، لوله و یا داکت قرار می‌گیرد، دمای تولید شده را به سختی عبور می‌دهد و این مسئله موجب افزایش دمای کابل می‌شود. در چنین شرایطی هرچه سطح مقطع کابل بیشتر باشد، گرما راحت‌تر عبور می‌کند و در نتیجه کابل کمتر داغ می‌شود.

12. درجه حرارت زمین در سطح کابل

درجه حرارت زمین هم در سطح کابل تأثیر می‌گذارد، استاندارد دمای خاک 20 درجه سانتی‌گراد است، هرچه دمای خاک اطراف کابل از این مقدار بیشتر باشد، کابل حرارت بیشتری را در خودش نگه می‌دارد و توان دفع گرما هم در آن کمتر می‌شود. در شرایط این‌چنینی، هرچه سطح مقطع آن بیشتر باشد، کابل بهتر می‌تواند دما را از خودش عبور بدهد و سیستم برق‌رسانی ایمن‌تر و پایدارتر خواهد بود.

و اما سخن آخر

در مجموع، می‌توان گفت: انتخاب بهینه سطح مقطع کابل در تأسیسات آب و فاضلاب یک تصمیم صرفا فنی نیست، بلکه به عوامل متعددی بستگی دارد که توجه همزمان به تمامی آن‌ها موجب می‌شود تا کابل‌ها با کمترین تلفات، بیشترین ایمنی و طول عمر فعالیت خود را دنبال کنند.

اگر به دنبال کابل‎های استاندارد هستید که دقیقا متناسب با نیاز پروژه شما باشند، پیشنهاد می‌کنیم با مشاوران ما در سیمند کابل صحبت کنید تا محصولی متناسب با نیاز پروژه‌تان انتخاب کنید.